جزوه آشنایی با انواع مخزن

🏷️ ۱. دسته‌بندی بنیادین مخازن بر مبنای فشار کاری: تقسیم‌بندی مخازن به مخازن اتمسفریک یا کم‌فشار (فشار تا حدود 2.5 psig2.5 psig تحت استاندارد API 650)، مخازن فشار پایین و متوسط (فشار تا 15 psig15 psig مطابق API 620 برای سیالات فرار) و مخازن تحت فشار (فشارهای بالاتر از 15 psig15 psig تا چند صد بار مطابق با ASME Boiler and Pressure Vessel Code, Section VIII).

🏠 ۲. مخازن سقف ثابت (Fixed Roof Tanks - FRT): رایج‌ترین مخازن ذخیره برای مایعات با فراریت کم و نقطه اشتعال بالا (مانند نفت کوره، گازوئیل، آب و مواد شیمیایی غیرفرار)؛ شامل انواع سقف مخروطی خودنگهدار یا ستون‌دار (Cone Roof) و سقف گنبدی/چتری (Dome/Umbrella Roof) همراه با ونت‌های تنفسی فشار/خلاء (PVRV).

🛢️ ۳. مخازن سقف شناور خارجی (External Floating Roof Tanks - EFRT): طراحی‌شده برای ذخیره هیدروکربن‌های فرار و نفت خام جهت حذف کامل فضای بخار بالای سیال و کاهش اتلاف تبخیری (Evaporation Losses)؛ سقف مستقیماً روی مایع شناور است و از انواع تک‌جداره پانتونی (Pontoon Type) یا دوجداره (Double Deck) با سیستم آب‌بندی اولیه و ثانویه (Rim Seals) و درین‌های متحرک تخلیه آب باران بهره می‌برد.

🛡️ ۴. مخازن سقف شناور داخلی (Internal Floating Roof Tanks - IFRT): تلفیق یک سقف ثابت خارجی (جهت جلوگیری از ورود باران، برف، گرد و غبار و پرندگان) و یک سقف یا دیسک سبک شناور داخلی (آلومینیومی یا استیل روی سطح مایع)؛ بسیار کاربردی برای ذخیره بنزین موتور، سوخت جت (ATF/Jet A-1) و مواد سمی و آتش‌گیر در پایگاه‌های پالایشگاهی.

⚽ ۵. مخازن کروی (Spherical Tanks / Horton Spheres): طراحی‌شده بر مبنای استاندارد API 2510 و ASME Sec VIII برای ذخیره مقادیر حجیم گازهای مایع‌شده تحت فشار نظیر LPG (پروپان، بوتان) و آمونیاک؛ مزیت توزیع یکنواخت تنش‌های مکانیکی در تمام جهات، حداقل ضخامت جداره نسبت به حجم و کاهش سطح تماس خارجی نسبت به حجم ذخیره.

💊 ۶. مخازن استوانه‌ای تحت فشار (Bullet Tanks & Drums): ظروف تحت فشار افقی یا عمودی استوانه‌ای با کلگی‌های استاندارد (Torispherical ،Ellipsoidal 2:12:1 و Hemispherical)؛ استفاده گسترده به‌عنوان درام‌های فرایندی (Knock-out Drum، Flash Drum، Accumulator) و مخازن بولت ذخیره موقت پروپان، پروپیلن و میعانات گازی (NGL/Condensate).

❄️ ۷. مخازن کرایوژنیک و دماپایین (Cryogenic Tanks): مخازن دو جداره و عایق‌کاری‌شده در شرایط خلاء بالا یا پرلین (Perlite) جهت نگهداری گازهای مایع‌شده در دماهای فوق‌العاده پایین (Cryogenic) نظیر LNG (دمای $ -162^\circ\text{C})،نیتروژنمایع()،نیتروژنمایع( -196^\circ\text{C}$)، اکسیژن مایع و اتیلن، مطابق با الزامات API 620 Appendix Q/R و EN 14620.

🌿 ۸. مخازن ژئوممبران، حوضچه‌ها و زیرزمینی (Bunded / Underground Tanks): مخازن مدفون یا دو جداره زیرزمینی (UST) برای پمپ‌بنزین‌ها و جایگاه‌های توزیع سوخت جهت کاهش خطر انفجار سطحی و صرفه‌جویی در فضا؛ حوضچه‌های خاکی لاینینگ‌شده با ورق‌های ژئوممبران (HDPE) برای ذخیره آب خام، پساب‌های صنعتی، حوضچه‌های تبخیر و لجن فرایندی.

🔬 ۹. مخازن تخصصی غیرفلزی و ضدخوردگی (FRP, Clad & Glass-Lined): مخازن پلاستیک تقویت‌شده با الیاف شیشه (GRP/FRP) و مخازن فولادی با پوشش داخلی گلس‌لایند (شیشه‌ای) یا رابرلایند (لاستیکی)؛ جهت انبارش مواد شدیداً خورنده، اسید سولفوریک، اسید کلریدریک، سود کاستیک و سیالات با خلوص بالا در صنایع دارویی و شیمیایی.

🧯 ۱۰. متعلقات ایمنی، ابزار دقیق و مهار ثانویه (Tank Accessories & Safety): اجزای حیاتی مخازن شامل شیرهای اطمینان تنفسی (Breather Valves)، فلیم ارستر (Flame Arrester)، همزن‌ها (Side/Top Entry Agitators)، لول‌گیج‌های راداری و سروو (ATG)، سیستم‌های اطفاء حریق فوم، کاتدیک پروتکشن، هولدرهای ارتینگ و محوطه دیواره حائل ایمنی (Bund Wall / Dike Area) بر اساس استانداردهای NFPA 30.