جزوه درس هوا و اقلیم

جزوه درس هوا و اقلیم با سرفصل های زیر میباشد :

• – ساختار جو
• – انرژی گرمایی در جو
• – دمای هوا
• – رطوبت و بخار آب
• – هوای پایدار و ناپایدار
• – مه، ابر و طوفانهای تندری
• – فشار هوا
• – حرکت هوا و توازن نیروها در جو
• – توده های هوا و جبهه ها
• – تبخیر
• – طبقه بندی اقلیم

• ۲) ☀️ بیلان تابش خورشیدی و زمینی: انتقال حرارت از طریق تابش موج‌کوتاه خورشیدی (0.15−4 μm0.15-4\,\mu m0.15−4μm) و بازتابش موج‌بلند زمین (4−100 μm4-100\,\mu m4−100μm)، آلبدو (سپیدایی سطوح مختلف نظیر برف و آب) و اثر طبیعی گلخانه‌ای جو.

  ۳) 🌡️ دینامیک دما و پایداری لایه‌های جو: رفتار آدیاباتیک توده‌های هوا در صعود و فرود؛ پایداری اتمسفر زمانی که گرادیان محیطی کمتر از نرخ بی‌دررو خشک باشد (ELR<DALRELR < DALRELR<DALR) و ناپایداری هنگام گرمایش شدید سطحی.

  ۴) 🌐 گردش عمومی جو (General Circulation): تشکیل سلول‌های هادلی، فرل و قطبی در اثر اختلاف انرژی قطب و استوا، شکل‌گیری کمربند پرفشار جنب‌حاره‌ای (Subtropical High) و بادهای بسامان (آلیزه)، غربی‌ها و قطبی.

  ۵) 💧 رطوبت، شبنم و اشباع: شاخص‌های رطوبت مطلق، ویژه و نسبی؛ مفهوم دمای نقطه شبنم (TdT_dTd​) و اهمیت آن در برآورد ارتفاع سطح تراکم صعودی (LCL) برای تشکیل ابرها.

  ۶) 🌧️ سازوکار بارش و تیپ‌های بارندگی: فرآیندهای فیزیکی تشکیل قطرات (فرایند برژرون یا ذوب بلورهای یخ و برخورد-پیوستگی)؛ دسته‌بندی بارش‌ها به همرفتی (طوفان‌های تابستانه)، جبهه‌ای و اوروگرافیک (کوهزاد).

  ۷) 📊 طبقه‌بندی‌های اقلیمی جهان و ایران: روش‌های معروف طبقه‌بندی شامل کوپن (مبتنی بر پوشش گیاهی، دما و بارش)، دمارتن (ضریب خشکی I=PT+10I = \frac{P}{T+10}I=T+10P​) و روش تورنت‌ویت (بر مبنای بیلان آب و تبخیر-تعرق پتانسیل).

  ۸) 🌊 نوسانات اقلیمی و پیوند از دور (Teleconnections): الگوهای بزرگ‌مقیاس نوسان اتمسفر و اقیانوس؛ به‌ویژه پدیده انسو (ENSO: ال‌نینو و لانینا)، نوسان اطلس شمالی (NAO) و نوسان مادن-جولیان (MJO) و اثر آن‌ها بر خشکسالی و ترسالی.

  ۹) 📈 تغییر اقلیم و اثرات آن بر منابع آب: روند گرمایش جهانی ناشی از گازهای گلخانه‌ای انسان‌ساخت، جابه‌جایی بارش برف به باران، کوچک‌شدن یخچال‌ها و افزایش فراوانی رویدادهای حدی (سیل‌ها و خشکسالی‌های پیاپی).

  ۱۰) 🛠️ ادوات و شبکه‌های اقلیم‌شناسی: ساختار ایستگاه‌های سینوپتیک، کلیماتولوژی و باران‌سنجی، جعبه اسکرین (Stevenson Screen)، تبخیرسنجی با تشت کلاس A، و کاربرد شاخص‌های خشکسالی نظیر SPI و SPEI.